مسألهء تلقّىِ رُكْبانْ رُكبان جمع راكب به معناى كاروان است و تلقّى ركبان در لغت يعنى بر خورد و ملاقات با كاروان به هر انگيزه‌اى و در اصطلاح فقهاء عبارتست از : به استقبال كاروان تجارتى رفتن و ملاقات با آنها در خارج از محدودهء شهر به منظور خريدن كالاهاى آنان ، « در زمانهاى قديم اين گونه مرسوم بوده كه : باديه نشينان و روستائيان اموال و اجناسى از قبيل محصولات مزارع و باغات يا فراورده‌هاى دامىِ و يا صنايع دستىِ خويش و . . . را در اوقات معيّنى به شهر مىآورده و در معرض ديد اهل مدينه و شهر قرار مىدادند و به فروش مىرساندند و كسانى كه به عنوان واسطه و دلّال ( به فروش ) عمل مىكردند ، پيش از رسيدن كاروان به شهر ، به استقبال آنها مىرفتند و بيرون از دروازهء شهر امتعهء آنان را به قيمت ارزانترى خريدارى مىكردند ، نام اين كار تلقّىِ ركبان بوده ، و امروزه به اشكال مدرن‌تر عمل مىشود . » در ارتباط با اين معامله و خريدن يك بحث تكليفى است كه آيا مكروه است يا حرام ؟ و يك بحث وضعى است كه آيا معامله فاسد است يا صحيح ؟ از نظر وضعى چندان بحثى نيست و جز ابن جُنيد اسكافى كسى فتوى به بطلان اين شراء نداده و ضمن بحث خواهد آمد . عمده از نظر تكليفى است : اصل مرجوح بودن تلقّىِ ركبان ( البته با شروطى كه دارد و خواهد آمد كه دو شرط مسلّم و يكى مورد اختلاف است . ) جاى بحث نيست و كسى در آن مخالفتى ندارد و اگر اختلافى هست در رابطه با كراهت يا حرمت آن است : عدّه‌اى از قبيل : ابو الصلاح حلبى « 1 » ابن ادريس حلّى « 2 » علّامه در منتهى « 3 » قاضى ابن براّج « 4 » فتوى به حرمت داده‌اند ، و از ظاهر دروس « 5 » و حواشىِ محقّق ثانى « 6 » هم حرمت حكايت شده است . و شيخ طوسى « 7 » و ابن زهرة « 8 » فرموده‌اند : لا يحوز يعنى تلقّى

--> ( 1 ) . الكافى فى الفقه ، ص 360 . ( 2 ) . سرائر ، ج 2 ، ص 237 . ( 3 ) . منتهى ، ج 2 ، ص 1005 . ( 4 ) . به نقل مختلف . ( 5 ) . دروس ، ج 3 ، ص 179 . ( 6 ) . به نقل مفتاح الكرامة ، ج 4 ، ص 102 . ( 7 ) . مبسوط ، ج 2 ، ص 160 . ( 8 ) . الغنيه ، ص 216 .